Najkrócej
Tak, ustawa o ochronie sygnalistów obowiązuje. Główne przepisy weszły w życie 25 września 2024 r., a przepisy o zgłoszeniach zewnętrznych po sześciu miesiącach od ogłoszenia. Podstawą jest ustawa z 14 czerwca 2024 r. opublikowana w Dzienniku Ustaw.
Jakie daty wyznaczyły wejście ustawy w życie?
Ogłoszenie w Dzienniku Ustaw (Dz.U. 2024 poz. 928, ISAP) rozpoczęło bieg terminów wejścia przepisów w życie. Dlatego data uchwalenia i data rozpoczęcia obowiązywania oznaczają różne etapy.
| Data lub termin | Zdarzenie |
|---|---|
| 23 maja 2024 r. | Sejm przyjął ustawę (gov.pl) |
| 14 czerwca 2024 r. | Data ustawy; poprawki Senatu |
| 24 czerwca 2024 r. | Ogłoszenie w Dzienniku Ustaw |
| 25 września 2024 r. | Wejście w życie głównej części przepisów |
| Po sześciu miesiącach od ogłoszenia, w grudniu 2024 r. | Wejście w życie przepisów o zgłoszeniach zewnętrznych |
Pytanie, kiedy powstała ustawa o sygnalistach, dotyczy jej uchwalenia. Przy ustalaniu obowiązków liczy się natomiast termin wejścia w życie odpowiedniej grupy przepisów.
Co zaczęło obowiązywać we wrześniu, a co w grudniu 2024 r.?
Po trzech miesiącach od ogłoszenia zaczęły obowiązywać przepisy o ochronie sygnalistów, procedurach wewnętrznych i obowiązkach pracodawców. Po sześciu miesiącach weszły w życie regulacje o zgłoszeniach zewnętrznych, czyli kierowanych do Rzecznika Praw Obywatelskich lub właściwych organów publicznych.
Rzecznik wykonuje zadania związane z tym trybem. Późniejszy termin dotyczył tylko tej części przepisów, a nie całej ustawy.
Dlaczego starsze teksty piszą o projekcie i terminie z 2021 roku?
Opisują wcześniejsze prace legislacyjne albo termin wdrożenia unijnej dyrektywy, a nie wejście w życie polskiej ustawy. Ustawa wdraża dyrektywę (UE) 2019/1937; termin jej wdrożenia upłynął 17 grudnia 2021 r.
W starszych publikacjach rozdziel trzy kwestie:
- Termin wdrożenia dyrektywy dotyczył dostosowania prawa krajowego do wymagań unijnych.
- Kolejne wersje projektu były materiałami z prac legislacyjnych i nie stanowiły obowiązującego prawa.
- Polska ustawa pochodzi dopiero z 2024 r., a jej przepisy zaczęły obowiązywać etapami.
Starsze opracowanie oceniam po dacie publikacji i oznaczeniu Dziennika Ustaw: to one odróżniają opis projektu od opisu uchwalonego aktu. Szczegóły aktu opisuje podstawa prawna ustawy.
Co zmieniło wejście ustawy w życie dla firm i instytucji?
Obowiązki dotyczące zgłoszeń wewnętrznych mają podmioty, na rzecz których pracę wykonuje co najmniej 50 osób. Liczbę osób ustala się według stanu na 1 stycznia lub 1 lipca. W sektorze finansowym i w obszarze przeciwdziałania praniu pieniędzy obowiązek działa niezależnie od progu.
Sama wielkość organizacji nie rozstrzyga więc każdego przypadku. Szersza ochrona sygnalistów nie sprowadza się też do pytania, czy dany podmiot musi mieć procedurę. Szczegóły opisują osobne teksty:
- od ilu pracowników obowiązuje procedura, wraz z wyjątkami od progu,
- termin wdrożenia procedury dla danego podmiotu,
- kary za brak procedury przewidziane w przepisach.
Serwis sygnalistainfo.pl ma charakter wyłącznie informacyjny i nie jest kanałem zgłoszeń. Nie należy przesyłać do niego danych ani opisów naruszeń.
