Najkrócej
Ustawa o ochronie sygnalistów (Dz.U. 2024 poz. 928) obowiązuje od 25 września 2024 r. Od tego dnia procedurę zgłoszeń wewnętrznych muszą mieć podmioty z co najmniej 50 osobami. Zgłoszenia zewnętrzne ruszyły trzy miesiące później. Przy stanie na 9 listopada 2026 r. żaden termin podstawowy nie leży już w przyszłości.
- Termin wewnętrzny: ustawa weszła w życie 25.09.2024, obowiązek dotyczy podmiotów z co najmniej 50 osobami.
- Zgłoszenia zewnętrzne: rozdział o nich wszedł w życie 25.12.2024.
- Grupa 50–249 osób: ustawa nie przewiduje dla niej dłuższego okresu przejściowego.
- Wyjątki: jednostki samorządu poniżej 10 000 mieszkańców są zwolnione, instytucje obowiązane (AML) wdrażają procedurę niezależnie od liczby osób.
- Stan prawny: 9 listopada 2026 r., tekst ustawy w ISAP.
Jakie terminy wyznacza ustawa?
Procedury wewnętrzne obowiązują od 25.09.2024, a zgłoszenia zewnętrzne od 25.12.2024. Ustawę uchwalono 14 czerwca 2024 r., opublikowano w Dz.U. 24 czerwca 2024 r., a w życie weszła po trzech miesiącach. Część o zgłoszeniach zewnętrznych wystartowała trzy miesiące po części wewnętrznej, co potwierdza biuletyn RPO.
| Co | Termin | Status na 9.11.2026 |
|---|---|---|
| Procedura zgłoszeń wewnętrznych, grupa 250+ | 25.09.2024 | obowiązuje |
| Procedura zgłoszeń wewnętrznych, grupa 50–249 | 25.09.2024 | obowiązuje |
| Zgłoszenie zewnętrzne (rozdział o kanałach organów) | 25.12.2024 | obowiązuje |
Samą procedurę zgłoszeń wewnętrznych i jej elementy opisuje osobny tekst. Opracowania prawnicze z 2026 r. opisują ustawę jako obowiązującą, a nie nadchodzącą. Starsze teksty z 2024 r. piszą o terminie w czasie przyszłym i dziś wprowadzają w błąd.
Nie myl tej daty z terminami w samej procedurze. Czas na przyjęcie i rozpatrzenie zgłoszenia opisuje tekst o terminach w procedurze zgłoszeń, a tu chodzi wyłącznie o datę, od której procedura ma istnieć.
Czy podmioty z 50–249 osobami mają dłuższy czas?
Nie. Ustawa weszła w życie 25 września 2024 r., a ustawa nie przewiduje dla tej grupy dłuższego okresu przejściowego. Dyrektywa (UE) 2019/1937 miała być wdrożona do 17 grudnia 2021 r. Polska tego terminu nie dotrzymała.
Pojawia się też późniejsza data dla mniejszych pracodawców, ale ustawa jej nie zawiera. Art. 64 przesuwa na 25 grudnia 2024 r. tylko przepisy o zgłoszeniach zewnętrznych i obowiązek podania w procedurze informacji o nich. Czekanie na termin, którego nie ma w przepisach, nie ma oparcia.
Jak liczyć próg 50 osób?
Liczą się pracownicy w przeliczeniu na pełne etaty oraz osoby na zleceniu, B2B i kontraktach, jeśli nie zatrudniają do tej pracy innych osób. Szczegóły liczenia opisuje tekst o tym, od ilu pracowników obowiązuje procedura.
Czy JST i instytucje obowiązane mają inne terminy?
Mają inne zasady, ale nie inne daty.
- Jednostki samorządu terytorialnego (JST) poniżej 10 000 mieszkańców, czyli urzędy i jednostki organizacyjne gminy lub powiatu, są zwolnione z procedury wewnętrznej.
- Instytucje obowiązane (AML), m.in. notariusze, adwokaci, biegli rewidenci, zewnętrzni księgowi, pośrednicy w obrocie nieruchomościami i instytucje kredytowe, wdrażają procedurę niezależnie od liczby osób.
Co z podmiotem, który przekroczy próg później?
Ustawa nie przewiduje dla takiego pracodawcy odrębnego terminu na wdrożenie. Obowiązek zależy od stanu na 1 stycznia lub 1 lipca danego roku (art. 23 ust. 1). Kto dopiero zbliża się do 50 osób, powinien najpierw ustalić, czy w ogóle wchodzi do grupy, a pomaga w tym tekst o tym, kogo dotyczy ustawa o sygnalistach.
Co oznacza minięcie terminu?
Obowiązek już obowiązuje, więc podmiot bez procedury jest po terminie. Skutki opisuje osobny tekst o karach za brak procedury sygnalistów. Stan prawny na 9 listopada 2026 r. warto potwierdzić w ISAP. Serwis ma charakter wyłącznie informacyjny i nie jest kanałem zgłoszeń, a w sprawie zgłoszenia trzeba skontaktować się z właściwą instytucją lub z Rzecznikiem Praw Obywatelskich.
