Najkrócej
Szkoła lub inna jednostka publiczna musi mieć procedurę zgłoszeń wewnętrznych, gdy zatrudnia co najmniej 50 osób, a obowiązek dotyczy placówek publicznych i niepublicznych. O jego zakresie decyduje liczba zatrudnionych oraz ewentualny wyjątek dla mniejszych gmin, który trzeba sprawdzić w ISAP. Ochrona przed odwetem działa niezależnie od procedury i obejmuje pracowników także tam, gdzie procedury być nie musi. Przepisy obowiązują od 25 września 2024 r.
- Kogo: pracowników placówki, także niebędących nauczycielami
- Liczby: próg 50 osób, ustawa w mocy od 25 września 2024 r.
- Jak: wskaż bezstronną osobę lub jednostkę, kanał zgłoszeń i zasady dla zgłoszeń anonimowych
- Uwaga: wyjątek dla mniejszych gmin sprawdź w ISAP; serwis nie przyjmuje zgłoszeń
Kto w szkole jest sygnalistą
Sygnalistą jest osoba, która zgłasza naruszenie prawa poznane w kontekście pracy, bez względu na zajmowane stanowisko. Ochrona obejmuje więc nie tylko kadrę dydaktyczną.
- nauczyciel,
- pracownik administracji i obsługi,
- osoba zatrudniona na umowie cywilnoprawnej (mdl-kancelariaprawna.pl),
- kandydat do pracy, który poznał naruszenie w rekrutacji.
Sama rozmowa z przełożonym o wątpliwościach nie musi jeszcze działać jak zgłoszenie. Jeśli zależy ci na tym, żeby sprawa miała bieg i ochronę, użyj kanału wskazanego w procedurze placówki, a nie rozmowy na korytarzu.
Czy sygnalistą jest tylko nauczyciel?
Nie, liczy się związek ze środowiskiem pracy, a nie stanowisko.
Czy szkoła musi mieć procedurę zgłoszeń wewnętrznych
Tak, przy zatrudnieniu co najmniej 50 osób, w placówkach publicznych i niepublicznych. Podstawą jest ustawa z 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów, która wdraża dyrektywę (UE) 2019/1937.
| Rodzaj podmiotu | Zatrudnienie | Procedura zgłoszeń wewnętrznych |
|---|---|---|
| Szkoła lub placówka publiczna | co najmniej 50 osób | obowiązkowa |
| Szkoła lub placówka niepubliczna | co najmniej 50 osób | obowiązkowa |
| Placówka poniżej progu | mniej niż 50 osób | niewymagana, ale ochrona przed odwetem obowiązuje |
Próg dotyczy jednostki jako pracodawcy, a nie samych nauczycieli. Ustala się go według stanu zatrudnienia na 1 stycznia lub 1 lipca danego roku (bsecure.pl). Sposób liczenia wyjaśnia wpis od ilu pracowników obowiązuje procedura. Pełny zakres podmiotowy ustawy, także poza oświatą, znajdziesz w tekście o tym, kogo dotyczy ustawa o sygnalistach.
Czy gmina poniżej 10 tys. mieszkańców to wyjątek?
Według epedagogika.pl obowiązki nie obejmują szkół prowadzonych przez gminy liczące mniej niż 10 tys. mieszkańców. Szkoły i urząd gminy mogą być traktowane odrębnie, więc sprawdź w ISAP, w ustawie z Dz.U. 2024 poz. 928, czy ten wyjątek obejmuje szkoły prowadzone przez gminę.
Co musi zawierać procedura w szkole
Procedura powinna zawierać pięć elementów. Pełna lista wymogów jest w tekście o procedurze zgłoszeń wewnętrznych.
- Kanał zgłoszeń: sposoby, w jakie pracownik może przekazać informację o naruszeniu.
- Bezstronna osoba lub jednostka, która prowadzi działania następcze, czyli weryfikuje zgłoszenie i kontaktuje się z sygnalistą.
- Tryb postępowania ze zgłoszeniami anonimowymi.
- Informacja zwrotna dla sygnalisty o tym, co zrobiono ze zgłoszeniem.
- Rejestr zgłoszeń.
Bezstronność ma dla dyrektora konkretne znaczenie przy wyborze osoby przyjmującej zgłoszenia: nie powinien to być ktoś, kogo zgłoszenie może dotyczyć.
Jak działa ochrona sygnalisty w placówce
Ochrona składa się z trzech elementów.
- Zakaz odwetu i gróźb jego podjęcia. Rodzaje działań odwetowych wyjaśnia osobny tekst o tym, jak działa ochrona przed odwetem.
- Poufność tożsamości sygnalisty, którą ustawa nakłada jako obowiązek.
- Wyłączenie odpowiedzialności sygnalisty za naruszenie praw innych osób lub obowiązków ustawowych, gdy zostaną spełnione warunki.
Wyłączenie odpowiedzialności wynika zarówno z dyrektywy, jak i z polskiej ustawy (A. Pązik i współautorzy, „PRAWO i WIĘŹ”, 2025). Szczegółowe warunki wynikają z ustawy.
Kiedy sygnalista może zgłosić poza szkołą
Zgłoszenie zewnętrzne nie wymaga wcześniejszego zgłoszenia wewnętrznego. Sygnalista może zwrócić się do Rzecznika Praw Obywatelskich lub do organu publicznego (stan na 17.12.2024 wg mdl-kancelariaprawna.pl).
Osoba, która chce dokonać zgłoszenia, ma prawo do nieodpłatnego poradnictwa prawnego. Zgłoszenie kieruje się do własnej instytucji albo do Rzecznika Praw Obywatelskich, nie do tego serwisu. Serwis jest wyłącznie informacyjny i nie przyjmuje zgłoszeń, więc nie przesyłaj tu danych ani opisu naruszeń.



